Γιατί “δεν έχουμε πια” μεγάλες προσωπικότητες, “μεγάλους” μουσικούς;

Πόσοι γνωρίζουμε έστω έναν από την επόμενη ΤΥΧΑΙΑ δωδεκάδα  δεν ειναι ranking.  Όλοι Αμερικανοί, εκτός από μια κοπέλα και ακόμη έναν που θα ήταν έγκλημα να τους ξεχάσω:

Pall A. Jenkins, Scott McCloud, Stephen Malkmus, Bill Callahan, Will Oldham, David Eugene Edwards, Fliss Kitson, Jason Andrew Molina, F.M. Cornog, David Tartestall, Robert Pollard, Chris Eckman

Λίγοι, ε; Πάμε ένα κλικ πίσω στον χρόνο. Πάλι στην τύχη:

Jeffrey Lee Pierce, Blaine L. Reininger,  Dan Stewart, Dan Tracy, Greg Sage, Peter Hook, Ian Curtis, David Thomas, Mark E. Smith, David Mac Comb, Steve Wynn, Gordon Gano

Αυτούς περισσότεροι… και τους θεωρούμε μεγάλους μουσικούς, με τεράστια μουσική προσφορά.

Ένα κλικ ακόμα πιο πίσω.στην τυχη παλι μην κολλατε στα ονοματα:Rory Gallagher, David Bowie, Syd Barrett, Tim Buckley, Jim Morrison, Frank Zappa, Captain Beefheart, Neil Young, Peter Hammill, Jimmy Page, Ian Anderson, Paul Weller, Joe Strummer

Ε, ναι —ρε φιλε, αυτοί είναι ανυπέρβλητοι, μεγαθήρια, αναφορές… Δεν βγαίνουν πια τέτοιοι!

Ψάξτε λίγο καλυτερα. Στο τελευταίο σύνολο βλέπουμε καλλιτέχνες που από την αρχή της καριέρας τους ηχογραφούσαν σε εταιρείες με παγκόσμια διανομή, και οι δίσκοι τους κυκλοφορούσαν τοπικά σε χιλιάδες αντίτυπα. Που σημαίνει: με το πέρασμα του χρόνου, χιλιάδες οπαδοί.  Οι εταιρείες, προσπαθώντας να μειώσουν το ρίσκο και να αυξήσουν τα κέρδη τους, επένδυαν σε ένα μικρό πλήθος καλλιτεχνών — όχι απαραίτητα καλών, ούτε κακών. Αλλά λίγων.

 Κυκλοφορούσαν δίσκους, οργάνωναν συνεντεύξεις, φεστιβάλ προβολής. Υπήρχε δηλαδή ένα πολύ οργανωμένο και αποδοτικό Star System το οποιο απολαμβανουν και οι λιγοτερο πετυχημενοι αλλα εξαιρετικοι καλλιτεχνες .

Στη δεύτερη κατηγορία έχουμε καλλιτέχνες που ναι μεν, ξεκίνησαν σε μικρά labels, αλλά συνέχισαν σε εταιρείες με παγκόσμια διανομή ή πέρασαν από τέτοιες έστω και μεταθανάτια (Curtis).

Οι δίσκοι τους κυκλοφόρησαν τοπικά, έστω και σε 1.000 αντίτυπα. Και 1.000 αντίτυπα = 1.000 οπαδοί με τον χρόνο στην Ελλαδα.  Το star system συνέχιζε να λειτουργεί, έστω και από μικρότερες ανεξάρτητες εταιρείες. Ο μηχανισμός όμως ήταν παρόμοιος: πολυεθνικές κυκλοφορίες, προώθηση, επιρροή.

Στην πρώτη κατηγορία έχουμε πιο φρέσκους καλλιτέχνες, που δεν ηχογράφησαν ποτέ σε εταιρεία με παγκόσμια διανομή. Οι δίσκοι τους ήρθαν στην Ελλάδα σε περιορισμένα αντίτυπα εισαγωγής, η και καθολου.. ο πιο επιτυχημένος (ο Eckman) άντε να έχει πουλήσει 2-3.000 συνολικά σε 30 χρόνια παρουσίας.  Δεν είναι λιγότερο σπουδαίοι μουσικά από τη δεύτερη κατηγορία τουλαχιστον — αλλά έδρασαν σε μια εποχή όπου το μοντέλο διανομής και προώθησης είχε ήδη αλλάξει.

Το Τέλος της Monoculture:  Στη δεκαετία του ’60, ’70 και ’80, η ροκ ήταν η κυρίαρχη ποπ κουλτούρα. Όλοι άκουγαν τους ίδιους λίγους ραδιοσταθμούς, έβλεπαν τα ίδια τηλεοπτικά προγράμματα. Αυτό δημιουργούσε αστέρια παγκόσμιας εμβέλειας.

Σήμερα, η μουσικη  είναι κατακερματισμένη.  Ένας τρομερός καλλιτέχνης στο metal, στο punk ή στο art-rock μπορεί να είναι θεός για το μικρό του κοινό, αλλά εντελώς άγνωστος στο mainstream. Ενας θεος στο MALI , δεν θα δει δισκους του να κυκλοφορουν πχ στην Ιαπωνια.  Δεν υπάρχει πια μία ενιαία μηχανή παραγωγής σταρ, αλλά πολλές μικρότερες και ασθενέστερες.

Η Αντιστροφή του Μύθου: Η έλευση του punk ποινικοποίησε το “σταριλίκι”. Το επόμενο κύμα του lo-fi το απαγόρευσε εντελώς και ριζικά. Η θεωρία των Residents — ότι κανείς δεν πρέπει να γνωρίζει τον καλλιτέχνη γιατί η φήμη τον σκοτώνει — έπιασε τόπο!. Μουσικοί ηχογραφούσαν μόνοι τους και έβαζαν ένα φανταστικό συγκρότημα-βιτρίνα (Smog, East River Pipe κ.ά.).

Τοπική Παραγωγή Δισκων = Τοπικοί Μύθοι: Γύρω στο 1995-96, μειώθηκε δραστικά η κυκλοφορία δίσκων στην Ελλάδα.  Ήταν πια φτηνότερο να εισάγεις παρά να παράγεις. Και με λιγότερο ρίσκο. Ας πούμε, η Music Box είχε κόψει 1.000 αντίτυπα των Passage — και ζήτημα αν πούλησε 200. Επισης δισκο των FAPARDOKLY!!! Εκπληκτικο συγκροτημα αλλα ποιος θα ηξερε στην Ελλαδα τον Merrell Fankhauser αλλιως.? Μετα το 2000 (λογω euro) kυκλοφορούσαν περισσότεροι δίσκοι, αλλά σκόρπιοι. Άρα: σκοτάδι λιγοτερα τοπικα σημεια αναφορας!.

Με την επέλαση των DJs, μειώθηκε η ανάγκη για μεγάλα ονόματα. Πουλούσαν εκατομμύρια από εντελώς άγνωστους παραγωγούς με σχεδόν μηδενικό κόστος παραγωγής.

Μεταξύ 2005-2010, η διανομή της μουσικής έγινε ψηφιακή και παγκόσμια.

 Δεν χρειαζόταν πια τοπική κυκλοφορία — όλοι “κατεβάζουν” από το cloud. Οι πλατφόρμες αντικατέστησαν τα labels. Το Spotify, το Bandcamp, το YouTube  το δισκάδικο της γειτονιάς.

Η άνοδος της hip-hop και της ηλεκτρονικής μουσικής άλλαξε και την έννοια της "νεανικής επανάστασης". Ρόλους που παλιά είχε o ροκερ, τους έχουν σήμερα ο producer, ο MC και ο DJ.

 Η ενέργεια που παλιά πήγαινε στο να γίνεις guitar hero, τώρα πάει στο beat . Και εκει εχουμε σπουδαιους καλλιτεχνες...δεν παιζουν μπασο ντραμς κιθαρα ομως...σπανια γραφουν στιχους.

Η Αναδυξη Θρύλων Χρειάζεται Χρόνο: Οι καλλιτέχνες “αναφορές” — Bowie, Captain Beefheart, Hammill  είχαν 40-50 χρόνια για να αναπτυχθεί ο θρύλος τους.  Η επιρροή τους έχει αναλυθεί, έχει αποκρυσταλλωθεί. Είναι αδύνατο για έναν νέο καλλιτέχνη που κυκλοφόρησε το ντεμπούτο του πχ το 2015 να έχει την ίδια μυθική υπόσταση. Ακόμη κι αν είναι… ο ίδιος ο Θεός.

Τι Μας Λείπει Τελικά?

Όταν λέμε «δεν βγαίνουν πια καλλιτέχνες αναφοράς»,

μήπως τελικά εννοούμε ότι δεν υπάρχει πια το star system που τους ανέδειξε? 

Μήπως, απλώς, δεν θέλουμε να ψάξουμε MONOI μας τη μουσική του σήμερα; και ζητάμε απεγνωσμένα — με κάθε κύτταρο της ύπαρξής μας — έναν Star System να μας καθοδηγησει? 

Costas Voliotis